Τετάρτη, 5 Νοεμβρίου 2008

Ηθη και έθιμα

Πολλά είναι τα έθιμα που διασωθήκαν μέχρι την εποχή μας με την μορφή που είχαν παλιότερα χωρίς να αλοιωθούν με την πάροδο του χρόνου. Παρακάτω θα τα παρουσιάσουμε, σε μια προσπάθεια να περάσουμε στον κόσμο που θα τα παρακολουθήσει την ζεστασιά του χωριού.




ΚΑΛΑΝΤΑ.



Αρχίζουμε απο τα κάλαντα του χωριού που λέγονται κάθε χρόνο με αφορμή τον εορτασμό κάποιου γεγονότος της εποχής.




  • Κάλαντα χριστουγέννων

Σε αντίθεση με άλλα χωριά, στα Σιάννα τα κάλαντα των Χριστουγέννων ψάλλονται το βράδυ της παραμονής απο τα παιδιά του χωριού, αφού πρώτα πάνε στην εκκλησία, μετά την απολυση χωρίζονται σε ομάδες και επισκέπτονται τα όλα τα σπίτια. Τα κάλαντα έχουν ως εξής:


Καλήν εσπέρα αρχοντές, αν είναι ορισμός σας,

Χριστού την θεία γέννηση να πώ στ'αρχοντικό σας,

Χριστός γεννάτε σήμερον, εν Βηθλεέμ την πόλη

οι ουρανοί αγάλλονται, χαιρε η κτίσις όλων.

Εν των σπηλαίων τίκτεται, εν φάτνη των αλόγων,

ο Βασιλεύς των ουρανών και Ποιητής των όλων,

εκ της Περσίας έρχονται τρεις μάγοι με τα δώρα,

άστρο λαμπρό τους οδηγεί χωρίς να λείψει ώρα.

Σ'αυτό το σπίτι που ήρθαμε, πετρά να μην ραγίσει

και ο νοικοκήρης του, χιλιά χρονιά να ζήσει.

  • Κάλαντα Πρωτοχρονιάς

Η ίδια διαδικασία με τα Χριστούγεννα, ακολουθούνταν και για τα κάλαντα της πρωτοχρονιάς τα οποία έχουν ως εξής:

Αρχιμηνιά κι αρχή χρονιά
ψιλή μου δεντρολιβανιά
κι αρχή καλός μας χρόνος
εκκλησιά με τ'άγιο θρόνος
αρχή που βγήκε ο Χριστός
αγίος και πνευματικός
στη γη να περπατήσει
και να μας καλοκαρδίσει.
Αγιός Βασίλης έρχεται
άρχοντες τον κατέχετε
απο την Καισαρία συ σ'αρχόντισσα κυρία.
Βαστα εικόνα και χαρτί
ζαχαροκάντιο ζυμωτή
χαρτί και καλαμάρι
δες και με το παλικάρι





  • Κάλαντα φώτων
Τα κάλαντα των Φώτων ψάλλονται απο ενήλικες, ανήμερα των Φώτων με συνοδεία μουσικού οργάνου κάποιες φορές και είναι τα παρακάτω:



Σήμερον τα Φώτα και ο φωτισμός
και του Ιησού μας ο βαπτισμός
κάτω στον Ιορδάνη τον ποταμό
είναι η Παναγία η Δέσποινα
με τα θυμιατούρια στα δάχτυλα
και ο Κύριος μας κεριά κρατεί
και τον Άη Γιάννη παρακαλεί
Άγιε μου Γιάννη και πρόδρομε
δύνασαι βαπτίσεις Θεού παιδί,
δύναμαι και θέλω και προσκυνώ
και τον Κύριο μου παρακαλώ,
σήμερον θα ανέβω στους ουρανούς
να καταπατήσω τα είδωλα
και θε να κατέβω εις τον ποταμό
δια να βαπτίσω και τον Χριστό
  • Κάλαντα Λαζάρου

Την προηγούμενη μέρα απο του Λαζάρου, τα παιδιά πάνε και κόβουν ένα κλαδί απο Βάγια το οποίο το στολίζουν με λουλούδια. Την ημέρα του Λαζάρου, το πρωί, κάποιο απο τα παιδιά φοράει την λευκή στολή, ένα στεφάνι απο λουλούδια στο κεφάλι και ένα στο λαιμό και κρατάει το κλαδί της Βαγιάς στα χέρια. Στα σπίτια, οι νοικοκυρές, ετοιμάζουν έναμαξιλάρι όπου γονατίζει ο Λάζαρος καθώς τα υπόλοιπα παιδιά λένε τα παρακάτω κάλαντα:



Σήμερον έρχεται ο Χριστός, ο επουράνιος Θ εός,

εβγάτε σας παρακαλούμε για να σας διήγηθούμε,

για να μάθετε τι εγινει σήμερα στην Παλαιστίνη

εις την πόλη Βηθανία Μάρθα κλαίει και Μαρία,

Λάζαρον τον αδελφό τους, τον γλυκό και καρδιακόν τους.

Τρείς ημέρες τον θρηνούσαν και τον εμηρόλογουσαν,

την ημέρα την τετάρτη, κίνησε ο Χριστός για να έρθει,

κι εβγήκε η Μαρία έξω απο την Βηθανία,

και εμπός του γονατίζει και τους πόδας του φιλεί.

-Αν εδώ ήσουν Χριστέ μου δεν θα πέθαινε ο αδελφός μου,

τότε ο Χριστός δακρύζει και τον Άδη φοβερίζει

-Δεύρω έξω Λάζαρε μου, φίλε και αγαπητέ μου.

Λάζαρος απελυτρώθη, αναστήθη και σηκώθη

-Λάζαρε πες μας τι είδες εις τον Άδη που επήγες.

-Είδα φόβους, είδα τρόμους, είδα βάσανα και πόνους,

δώστε μου λίγο νεράκι να ξεπλήνω το φαρμάκι,

της καρδιάς και των χειλέων και μη με ρωτάτε πλέον.

Του χρόνου πάλι να έρθουμε με υγεία να σας βρούμε,

στο σπίτι σας χαρούμενους το Λάζαρο να πούμε.

ΠΑΝΑΓΙΑ ΣΚΙΑΔΕΝΗ

Την Κυριακή των Βαϊων, μετά την εκκλησία, οι χωριανοί οδοιπορούν στο διπλανό χωριό (Μονόλιθο 4χλμ.), για να παραλάβουν την εικόνα της Παναγίας και να την μεταφέρουν στο χωριό πεζοί. Όταν φθάσει η εικόνα στο χωριό την πάνε πρώτα στην εκκλησία όπου γίνετε δοξολογία και στην συνέχεια σε κάποια σπίτια που έχουν "τάξιμο" για να την "ξημερώσουν". Εκεί, κατα την διάρκεια της νύχτας, ο κόσμος μένει ξύπνιος ψάλλοντας τα εγκώμια και τροπάρια. Την άλλη μέρα τα ξημερώματα, ο παπάς πάει στο τελευταίο σπίτι, κάνει παράκληση και παίρνει την εικόνα στην εκκλησία για να γίνει η λειτουργία. Μόλις τελειώσει, η εικόνα μεταφέρετε απο σπίτι σε σπίτι σε όλο το χωριό για να προσκυνήσουν οι πιστοί και μετά, μια ομάδα χωριανών, μεταφέρουν την εικόνα πεζοί στο επόμενο χωριό (Κρητηνία 16χλμ), όπου την παραδίδουν στην εκκλησία.

ΜΕΓΑΛΗ ΕΒΔΟΜΑΔΑ


Την Μεγάλη Τετάρτη, μαζεύονται οι νέοι του χωριού και πάνε να κόψουνε τα ξύλα του Καλαφουνού. Ο Καλαφουνός ανάβει την Μεγάλη Πέμπτη, με το που χτυπάνε οι καμπάνες της εκκλησίας το απόγευμα και παραμένει αναμένος μέχρι την Κυριακή του Πάσχα. Όλες αυτές τις ημέρες, οι χωριανοί μαζεύονται τα βράδυα γύρω του για συζήτηση, τα παιδιά πηδάνε πάνω απο την φωτιά και πετάνε πάνω να καεί τον Μάρτη, μία κλωστη σαν βραχιολάκι που φοράνε στην αρχή της Άνοιξης λέγοντας "Να Λαμπρή τον Μάρτη μου και δώσ'μου την αυγούλα μου".






Την Μεγάλη Παρασκευή τα ξημερώματα, άλλοι είτε απο τα σπίτια τους, είτε απο τον Καλφουνό όπου ξενυχτήσανε, μαζεύονται στην πλατεία και ξεκινάνε για την ανάβαση στο βουνό Ακραμύτης για να επισκεφθούν το μοναστήρι του Άη Γιάννη που βρίσκετε κοντά στην κορυφή. Εκεί ανάβουν μια φωτιά, μίμηση του Καλαφουνού και τα καντήλια του μοναστηριού. Κατόπιν αρχίζει η κατάβαση απο την πίσω μεριά του βουνού, με προορισμό το μοναστήρι της Ζοωδόχου Πηγής και μετά το χωριό. Αυτή η διαδρομή διαρκεί 4 ώρες και είναι εξαιρετική διότι ο κόσμος έρχεται κοντά με την φύση.


ΠΑΝΗΓΥΡΙΑ

Όπως σε όλα τα χωριά, έτσι και στα Σιάννα, τα πανηγύρια έχουν ιδιαίτερη σημασία και εορτάζονται δεόντως. Κάποια απο αυτά έχουν θρησκευτκό χαρακτήρα και κάποια πολιτιστικό.



Η αρχή γίνετε την Λαμπρή Παρασκευή,στο μοναστήρι της Ζοωδόχου Πηγής στην περιοχή Στελίες, όπου οι χωριανοί επισκέπτονται το μοναστήρι απο το πρωί, ετοιμάζουν τα φαγητά τους μετά την δοξολογία, ψήνουν τα κρέατα τους στης ψησταριές και γευματίζουν κάτω απο τους μουσικούς ήχους της ορχήστας που παίζει. Το γλέντι έχει κέφι όλοι τυην ημέρα και συνεχίζετε το βράδυ στο χωριό.



Το πρώτο Σάββατο μετά της Αναλήψεως, γίνετε το πανηγύρι στην παραθαλάσσια περιοχή Μονοσύρια, στο μοναστήρι του Άη Γιωργιού. Η διοργάνωση γίνετε απο τον Πολιτιστικό Σύλλογο του χωριού και η επιτυχία του είναι μεγάλη με αποτέλεσμα το γλέντι να κρατάει ώς το πρωί. Η περιοχή είναι μαγευτική, με το ηλιοβασίλεμα να ανταμοίβει όλους τους επισκέπτες.




Φυσικά το μεγάλο πανηγύρι είναι ο εορτασμός του πολιούχου του χωριού, του Αγίου Παντελεήμονα. Η γιορτή γίνετε στην πλατεία του χωριού στις 26 & 27 Ιουλίου και το γλέντι είναι διήμερο.






Ένα μεγάλο πολιτιστικό γεγονός στο χωριό, είναι η γιορτή μελιού & σούμας που διοργανώνετε κάθε χρόνο το πρώτο Σαββατοκύριακο του Αυγούστου απο το σύλλογο. Η γιορτή είναι αφιερωμένη στην ανάδειξη των τοπικών προϊόντων του χωριού και στην ενημέρωση των επισκεπτών για την θρεπτική αξία αυτών.

Δεν υπάρχουν σχόλια:

Δημοσίευση σχολίου